Punjab News: ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡਿਟ ਜਨਰਲ (ਕੈਗ) ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਅਹਿਮ ਖੁਲਾਸੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੀ ਹੈ ਪਰ ਦਾਖ਼ਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2010-11 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 973 ਕਾਲਜ ਸਨ, ਜੋ 2019-20 ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕੇ 1111 ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਆਬਾਦੀ ਪਿੱਛੇ 29 ਤੋਂ 35 ਕਾਲਜ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 14.18 ਫੀਸਦੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵੀ 20.69 ਫੀਸਦੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੌੜੀ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ 2010-11 ਤੋਂ 2019-20 ਤੱਕ 28 ਫੀਸਦੀ ਘਟੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਨੈਕ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਮਿਲੀ ਹੈ।
10 ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਕੈਗ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ 33 ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ 17 ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 10 ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੈਗ ਨੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਮੈਪਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖ਼ਲੇ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਲਜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਵੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2021 ਤੱਕ, ਕੈਗ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 38 ਕਾਲਜਾਂ ਦਾ ਆਡਿਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਜੀਐਨਡੀਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਡਿਟ ਰਾਹੀਂ, ਕੈਗ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ 2015 ਤੋਂ 20 ਤੱਕ, 632 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੇਟ ਮੈਰਿਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ‘ਤੇ 7 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ 3,36,624 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸਟ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਕੀਮ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ‘ਤੇ 702 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ।
CAG ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ਾਂ
ਹਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟਲਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਿਲੇਬਸ NAAC ਦੇ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਸਮੇਂ 49 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ 1 ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 20 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਸ਼ੋਰੈਂਸ ਸੈੱਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ NAAC ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇਗਾ।
ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾਣ।
NAAC ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਕਾਲਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ
ਕੈਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 7 ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿਰਫ਼ 3 ਕਾਲਜ ਹੀ NAAC ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੈਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫਟ ਸਕਿੱਲ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਪ੍ਰੀ-ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਘਾਟ, ਉਦਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲਿੰਕ, ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਕਮੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।ਸਮਾਨਤਾ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
