How To Keep Your Brain Sharp At Any Age: ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਚੁਸਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣਾ ਹਰ ਉਮਰ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹਰ ਫੈਸਲਾ ਦੂਜਿਆਂ ‘ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਿਮਾਗ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਜੈਵਿਕ ਵਿਕਾਰ, ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸੱਟ ਜਾਂ ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚੰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਡਿਮੇਨਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਸਧਾਰਨ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਰੱਖੋ ਤੇਜ਼
ਹੈਲਥ ਹਾਰਵਰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੋਧਾਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਬੋਧਾਤਮਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਸਿੱਖਦੇ ਰਹੋ
ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਨਤ ਸਿੱਖਿਆ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਕਸਰਤ ਵੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣਾ, ਸਵੈਸੇਵੀ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਦੇਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ
ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਜਿੰਨੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਹਿੱਸਾ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਨਵੀਂਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹੋ, ਸੁੰਘੋ, ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਯਾਦ ਰੱਖ ਸਕੋਗੇ।
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਖੋ
ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹਰ ਸੰਭਵ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿਓ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੁੱਲ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੋਈ ਹੱਲ ਲੱਭੋ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨੋਟਬੁੱਕ, ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ, ਕੈਲੰਡਰ, ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੋਤੀ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਐਨਕਾਂ, ਪਰਸ, ਚਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਓ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਅਕਸਰ ਵਰਤਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਥੇ ਰੱਖੋ।
ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਸੁਣਿਆ, ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਸੋਚਿਆ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਓ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਲਿਖੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਮੋਰੀ ਜਾਂ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਓ।
ਨੋਟ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ Pro Punjab TV ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਫੇਸਬੁੱਕ, ਟਵਿੱਟਰ ਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਵੀ ਫੋਲੋ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
TV, FACEBOOK, YOUTUBE ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਣ ਲਈ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰੋ PRO PUNJAB TV APP
APP ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ Link ‘ਤੇ Click ਕਰੋ:
Android: https://bit.ly/3VMis0h
