ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਰੋਜਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਜਰੂਰਤ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅਜਿਹੀ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋਗੇ ਕਿ ਇੱਕ ਧਾਤ ਜੰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਇਹ ਉਹ ਧਾਤ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਕਾਂਗੋ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦੱਬ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਜੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ M23 ਬਾਗੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ।
ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟੈਂਟਲਮ ਨਾਮ ਦੀ ਇਸ ਧਾਤ ਦਾ ਭਾਰ ਮਟਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਅੱਧੇ ਭਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੇ ਕੁਸ਼ਲ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਵੱਖਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ – ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਨਿਰੰਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਬੈਟਰੀ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਰੱਖਣਾ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਖੁਦਾਈ ਰਵਾਂਡਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਤੱਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 40% – ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਰ ਵੀ – DR ਕਾਂਗੋ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਮਾਈਨਿੰਗ ਖੇਤਰ ਹੁਣ M23 ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਜੰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਲੜਾਈ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਲਹਿਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਗੋਮਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਕੇਂਦਰ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਰਵਾਂਡਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਅਖੀਰ ਕਿਉਂ ਬਣੀ ਇਹ ਧਾਤ ਲੜਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ, M23 ਨੇ DR ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੋਲਟਨ – ਉਹ ਧਾਤ ਜਿਸ ਤੋਂ ਟੈਂਟਲਮ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਕਈ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਵਾਂਗ, M23 ਨੇ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ ਫੈਲਿਆ ਹੈ, ਮਾਈਨਿੰਗ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਲਟਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਸਬੇ, ਰੁਬਾਯਾ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਕੱਢਣਾ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ – ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਟੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛਿੱਲਦੇ ਹਨ।
ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਾ ਤਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ DR ਕਾਂਗੋ ਵਿਚ ਜੰਗ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
