ਦੀਵਾਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਿਨ ਪਟਾਕੇ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾਏ ਗਏ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਸੀ।
ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਮਵਾਰ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਦਿੱਲੀ ਦਾ 24 ਘੰਟੇ ਦਾ ਔਸਤ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (AQI) 345 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਸੀ। 2024 ਵਿੱਚ, AQI 330 ਸੀ, 2023 ਵਿੱਚ ਇਹ 218 ਸੀ, ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਇਹ 312 ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਰਾਤ ਭਰ ਉੱਚਾ ਰਿਹਾ। ਸੀਪੀਸੀਬੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਏਕਿਊਆਈ ਰਾਤ 10 ਵਜੇ 344, ਰਾਤ 11 ਵਜੇ 347, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ 349 ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ 1 ਵਜੇ 348 ਸੀ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਸਥਿਰ ਰਹੀ, ਸੂਚਕਾਂਕ 351 ਅਤੇ 359 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਹਾ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪੀਐਮ 2.5 ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੇ ਵੀ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਰ ਰਾਤ, ਇਹ 675 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੱਧਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। 2024 ਵਿੱਚ, ਪੀਐਮ 2.5 ਦਾ ਪੱਧਰ 609, 2023 ਵਿੱਚ 570, 2022 ਵਿੱਚ 534 ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ 728 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਪੀਐਮ 2.5 ਦਾ ਪੱਧਰ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ 91 ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ 106, ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ 146, ਰਾਤ 8 ਵਜੇ 223, ਰਾਤ 9 ਵਜੇ 371 ਅਤੇ ਰਾਤ 10 ਵਜੇ 537 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਹ 675 ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ 91 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ‘ਤੇ ਰਾਤ 8 ਵਜੇ ਤੋਂ ਰਾਤ 10 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਫ ਹਰੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਪਟਾਕੇ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਡਿਸੀਜ਼ਨ ਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ (DSS) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸੈਕਟਰ ਨੇ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ 14.6% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਗੁਆਂਢੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਨੇ 6%, ਨੋਇਡਾ ਨੇ 8.3%, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਨੇ 3.6% ਅਤੇ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਨੇ 1% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀਆਂ 45, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 13 ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 77 ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਸੀਪੀਸੀਬੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਧੀਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀਪਾਂਕਰ ਸਾਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਘੱਟ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਵਾ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੀਪੀਸੀਬੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 0 ਤੋਂ 50 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ AQI ਨੂੰ ਚੰਗਾ, 51 ਤੋਂ 100 ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀਜਨਕ, 101 ਤੋਂ 200 ਨੂੰ ਦਰਮਿਆਨਾ, 201 ਤੋਂ 300 ਨੂੰ ਮਾੜਾ, 301 ਤੋਂ 400 ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਅਤੇ 401 ਤੋਂ 500 ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
