Uttarkashi Tunnel Rescue: ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਸਾਰੇ 41 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਇਹ ਮਜ਼ਦੂਰ 17 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਖਿਰਕਾਰ ਬੀਤੀ ਸ਼ਾਮ ਬਚਾਅ ਟੀਮ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ‘ਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਔਖ ਦੱਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਨੇ ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਬਿਤਾਏ।
ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਚਮਰਾ ਓਰਾਵਾਂ ਨੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ 17 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਲੂਡੋ ਖੇਡਦਿਆਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਪਹਾੜੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਛਾਲੇ ਚੌਲ ਆਦਿ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਫੀ ਥਾਂ ਸੀ। ਸ਼ੌਚ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਓਰਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 12 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਮਲਬਾ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ। ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਤਹਿ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ। ਬਚਾਅ ਟੀਮ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪਲ-ਪਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯੁਵਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਸਬਾ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਪੀਐਮ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਸਬਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੰਨੇ ਦਿਨ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹੇ ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ 41 ਲੋਕ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਨ ਬਿਤਾਏ
ਸਬਾ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਖਾਣਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੈਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸੁਰੰਗ ਦੀ ਲੇਨ ਢਾਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਵੇਰੇ ਸੈਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਕਰਦੇ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ – ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਪਾਈਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਆਵਾਂ ਕੰਮ ਆਈਆਂ।
ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਬਚਾਅ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ, ਮਹਿਮੂਦ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਕਿਹਾ – ਸਾਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਫਲ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਸੀ. ਅਸੀਂ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ ਪਰ ਇਹ ਤੈਅ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵਾਂਗੇ।
ਐਨਐਚਆਈਡੀਸੀਐਲ ਦੇ ਕਰਨਲ ਦੀਪਕ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਦਰ ਸਮਾਂ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਆਦਿ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੀਤ ਆਦਿ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਵੋ। ਨਾਲ ਹੀ ਡਿੱਗੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਬੈਠਣ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਬਾਰਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹਰ ਕੋਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਮਜ਼ਦੂਰ 12 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਫਸੇ ਹੋਏ ਸਨ
ਇਹ ਮਜ਼ਦੂਰ 12 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸੁਰੰਗ ਟੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਸਿਲਕਿਆਰਾ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਘਨ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਈ ਅਗਰ ਮਸ਼ੀਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੂਹੇ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ 36 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 12 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਖੋਦਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਿਆ।
