ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (CBSE) ਹੁਣ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਰੱਟੇ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੁਣ ਪਾਸ ਹੋਣ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਗੇ।
ਨਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ (NEP) 2020 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਸ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ, CBSE ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਔਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਾਂਚ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਗਾ। NEP 2020 ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿਧੀਆਂ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਗ੍ਰੇਡ 3, 5 ਅਤੇ 8 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ SAFAL (Structured Assessment for Analyzing Learning) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਸਮਝ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।
ਸੀਬੀਐਸਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲਚਕਦਾਰ ਬਣਾਏਗਾ ਬਲਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਕਰੇਗਾ। ਸੀਬੀਐਸਈ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਫੀਡਬੈਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏਆਈ) ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸੁਝਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, 6ਵੀਂ ਤੋਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੁਨਰ-ਅਧਾਰਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਵਿਹਾਰਕ ਜੀਵਨ ਹੁਨਰਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।
