ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸੱਚੀ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੜ੍ਹ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਗੂ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਨ ਖੁਦ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਚਿੱਕੜ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਇਹੀ ਅਸਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਸਗੋਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵੀ ਗਏ। ਦਫ਼ਤਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ – “ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਹਾਂ।” ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਇਆ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਅਸਲ ਕੰਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ। ਕਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਅਸਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਸਲ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ – ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ₹20,000 ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ₹4 ਲੱਖ। ਹਰ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੁਨਰਵਾਸ ਲਈ ₹1 ਲੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
ਅਸਲ ਲੋਕਤੰਤਰ ਰਾਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ 2,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਵੰਡਣ, ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮਝਿਆ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ, ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ – ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਚੁੱਪੀ ਦੇਖੀ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਦੀ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਬਾਹਰੀ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦਿੰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਗਏ। ਜੇਕਰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ”, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਧਦਾ-ਫੁੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਰਕਾਰ, ਸਗੋਂ ਲੋਕ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਆਏ। ਸਿਹਤ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਫਾਈ ਕਾਰਜਾਂ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੱਕ – ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਵਾਅਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਇੱਕ ਰਸਮ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ, ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਦੇ ਕੇ ਮਨਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ, ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਲਈ ਲੜਦੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
