Apple , ਜੋ ਕਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਐਪਲ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਪਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਵਿੱਚ 45 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਭਾਈਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
Apple ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਫੌਕਸਕੌਨ, ਵਿਸਟ੍ਰੋਨ ਅਤੇ ਪੈਗਾਟ੍ਰੋਨ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਕੰਟਰੈਕਟ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਘਰੇਲੂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟਾਟਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਵਿਪਰੋ ਪਰੀ, ਮਦਰਾਸਨ, ਸੈਲਕੌਂਪ, ਹਿੰਡਾਲਕੋ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਫੋਰਜ ਵਰਗੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਆਈਫੋਨ ਨਿਰਮਾਣ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਮਐਸਐਮਈ (ਮਾਈਕ੍ਰੋ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਉੱਦਮ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 350,000 ਨਵੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 120,000 ਲੋਕ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਈਫੋਨ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਪਲ ਦਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾ ਸਿਰਫ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਜ, ਐਪਲ ਦੇ ਕੁੱਲ ਆਈਫੋਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 20%, ਜਾਂ 5 ਵਿੱਚੋਂ 1 ਆਈਫੋਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪੀਐਲਆਈ (ਉਤਪਾਦਨ ਲਿੰਕਡ ਇੰਸੈਂਟਿਵ) ਸਕੀਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਈਫੋਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੁਜਰਾਤ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਐਪਲ 2021-22 ਅਤੇ 2024-25 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ $45 ਬਿਲੀਅਨ (ਲਗਭਗ 3.75 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦੇ ਆਈਫੋਨ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 76% ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਨਿਰਯਾਤ ਵਸਤੂ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ 2015 ਵਿੱਚ 167ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।
ਐਪਲ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਿਆ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ 2020 ਵਿੱਚ ਗਲਵਾਨ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਰ-ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ FDI ਨੀਤੀ (ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ 3) ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
