ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ “ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ” ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸਿੱਧੇ ਲਾਭ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਉੱਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੱਟੇ ਮਾਰਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਔਖੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ “ਖੁਸ਼ੀ-ਪਹਿਲਾਂ” ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਮਿਹਨਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਭੇਜਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਤੁਰਕੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ – ਇਹ ਕੰਮ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਹੈ! ਪਹਿਲਾ ਜੱਥਾ 18 ਅਕਤੂਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਜਾ 15 ਮਾਰਚ, 2025 ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੀਜਾ 15 ਨਵੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ।
ਹੱਸਦੇ ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਾਸਰੂਮ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਖੁਸ਼ੀ, ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। “ਛੋਟੇ ਬ੍ਰੇਕ, ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ, ਵਧੀ ਹੋਈ ਇਕਾਗਰਤਾ” ਦੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਲਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਵਰਗੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ: “ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ, ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਲਈ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹਰ ਦੋ ਪੀਰੀਅਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬ੍ਰੇਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਤੀਜੇ ਦਿਖਾਏ ਹਨ: ਬੱਚੇ ਹੁਣ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ, ਬਿਹਤਰ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਾਂ!
ਕਲਾਸਰੂਮ ਤੋਂ ਖੇਤ ਤੱਕ: ਵਿਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਖਿਆ ਹੁਣ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਦੇਖੀ। EVS (ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਧਿਐਨ) ਦੇ ਸਬਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਖੁਦ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ – ਘੱਟ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮੀਰ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫਿਨਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਜੀਵਨ ਹੁਨਰ ਹੁਣ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ, ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਮੁੰਡੇ ਸਿਲਾਈ ਸਿੱਖਣਗੇ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵੈਲਡਿੰਗ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਇਹ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ: ਘਰ-ਸਕੂਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਕਪੂਰੀ ਪਿੰਡ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਜਗਜੀਤ ਵਾਲੀਆ ਨੇ “ਮੌਮ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ” ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਮਾਵਾਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰੇਲੂ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ) ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਪਹੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਪਿਆਂ-ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਾਂ!
ਤਣਾਅ-ਮੁਕਤ ਸਿੱਖਿਆ! ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਨੋਟਬੁੱਕਾਂ ਭਰਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਰੰਗ ਕਰਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮਾਡਲ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਲੱਸਟਰ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ ਕਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਨਲੈਂਡ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ, ਬਾਲ ਦਿਵਸ (14 ਨਵੰਬਰ) ‘ਤੇ, ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਆਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ “ਜੰਬੋ” ਨਾਮਕ ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇੱਕ “ਵਿਦਿਆਰਥੀ” ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਬਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇਂਦਰ ਸਕੂਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਰਫ਼ 20 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆਰ, ਲਚਕਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਬਦੀਲੀ: ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਅਨਿੰਦਿਤਾ ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਫਿਨਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ‘ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਇਸ ਮਾਡਲ ਦਾ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਗੇ। ਫਿਨਲੈਂਡ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮੱਗਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।
