ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ, ਦੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਖਮੇਨੀ ਨੂੰ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ, ਸੀਆਈਏ, ਨੇ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੱਡਾ ਹੈ: ਈਰਾਨ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਖਮੇਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ, ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੇਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ 88 ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸੰਸਥਾ ‘ਤੇ ਆ ਗਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਭਾ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ, 1989 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ ਰੂਹੁੱਲਾ ਖੋਮੇਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਮੇਨੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਸਗੋਂ 40 ਸੀਨੀਅਰ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਈਆਰਜੀਸੀ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼, ਆਰਮੀ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਸਟਾਫ਼, ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਆਸ ਅਰਾਈਆਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਮੋਜਤਬਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਈਰਾਨ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੱਤਾ ਕੇਂਦਰ ਲਈ ਇੱਕ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 56 ਸਾਲਾ ਮੋਜਤਬਾ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਮੋਜਤਬਾ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੀਐਨਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੋਜਤਬਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜੀ ਫੋਰਸ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (ਆਈਆਰਜੀਸੀ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਬਾਸੀਜ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਇਨਕਲਾਬ ਦੌਰਾਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੋਜਤਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਮੋਜਤਬਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਦਰਬਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੋਜਤਬਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖਮੇਨੀ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
