ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਰਾਜ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ 10ਵੇਂ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਰਜਕਾਲ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕਈ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸਕੱਤਰੇਤ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਨਿਯੁਕਤ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਵੰਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸੌਂਪਦੇ ਸਮੇਂ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਹਿਜਾਬ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਆਰਜੇਡੀ) ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਵੀਡੀਓ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਏ ਹਨ।
ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਐਨਡੀਏ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਰਮਾ ਨਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪਹਿਨਾਇਆ।
ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ, ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸੰਜੇ ਝਾਅ ਨੇ ਨਿਤੀਸ਼ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਝਿੜਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਨ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਨਿਤੀਸ਼ ਨੇ ਔਰਤ ਦੇ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ।
ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਹੀ, ਬੇਗੂਸਰਾਏ ਵਿੱਚ ਜੀਵਿਕਾ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁੜੀਆਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ? ਦੇਖੋ ਹੁਣ ਕਿੰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।”
ਨਵੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਰਾਤ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਚੀਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ… ਉਸਦਾ… ਇਹੀ ਚੀਜ਼ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੰਗਾਮਾ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ।
ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਿੱਪ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, “ਮਰਦ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।”
ਜਦੋਂ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਲੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਯਾਦਵ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਸੁਸ਼ਾਸਨ ਬਾਬੂ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਲਈ ਸਾਈਕਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਇਆ।
ਨਿਤੀਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੀਵਿਕਾ ਸਮੂਹ (ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ) ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। 12 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਵਿਕਾ ਦੀਦੀ (ਜੀਵੀਕਾ ਦੀਦੀ) ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 2025 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 10,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2016 ਵਿੱਚ, ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਾਹੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਕਸਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
