8 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ‘ਨੋਵੋ-ਓਗਰੀਓਵੋ’ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਨਿੱਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿੱਚ ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਨੇ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ 200 ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 4 ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਪਰਤਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਪਰਤਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਰੂਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ‘ਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਤੇ ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਆਉਣਗੇ? ਭਾਸਕਰ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ 8 ਅਹਿਮ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ…
ਸਵਾਲ-1: ਰੂਸ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਰੂਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ?
ਜਵਾਬ: 5 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਵਿਨੈ ਕਵਾਤਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਰੂਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਲੜ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਛੇਤੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੇ ਰੂਸ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਕਵਾਤਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ 30 ਤੋਂ 40 ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 10 ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 200 ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਟਾਫ ਵਜੋਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਵਾਲ-2: ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ?
ਜਵਾਬ: ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਉਠਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਰੂਸ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਲੜਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
15 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਰਣਧੀਰ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਅਸੀਂ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ‘ਚ ਸਹਾਇਕ ਸਟਾਫ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਰੂਸ ‘ਤੇ ‘ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਦਬਾਅ’ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।’
ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਭਾਸਕਰ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 15 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਅਜਿਹੇ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਨ- ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਸਫਾਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਹੇਮਲ ਅਸ਼ਵਿਨਭਾਈ ਮੰਗੁਕੀਆ।
ਮੰਗੁਕੀਆ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ‘ਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ‘ਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਵਿਨੈ ਕਵਾਤਰਾ ਨੇ 12 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਰੂਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਨ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ। ਅਸੀਂ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ‘ਤੇ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸਾਡੀ ਆਪਸੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। 15 ਜੂਨ ਤੱਕ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ 4 ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੀ।
ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ, 4 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਸ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੂਸੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਸਰਗੇਈ ਲਾਵਰੋਵ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ। ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ (ਐਸਸੀਓ) ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਮੇਲਨ ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
