25 ਨਵੰਬਰ 1867 ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਉਹ ਤਾਰੀਖ ਜਾ ਦਿਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਜਿਸ ਨੇ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਖੋਜ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲਫਰੇਡ ਨੋਬਲ (Alfred Nobel) ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹੀ ਅਲਫਰੇਡ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਕਾਰਨ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਾਰਨ ‘ਡਿਊਟਰ ਆਫ਼ ਡੈਥ’ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ ਸੀ |
ਜਾਣੋ, ਕੌਣ ਸੀ ਅਲਫਰੇਡ ਨੋਬਲ, ਉਸ ਨੇ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ…
ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਕੋਲ 355 ਪੇਟੈਂਟ ਸਨ
21 ਅਕਤੂਬਰ 1833 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ਸਰ ਅਲਫਰੇਡ ਨੋਬਲ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਇਮੈਨੁਅਲ ਨੋਬਲ ਦੇ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਐਂਡਰੀਟਾ ਏਹਲਸੇਲ, ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਸਵੀਡਿਸ਼, ਰੂਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫਰੈਂਚ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਕੋਲ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ 355 ਪੇਟੈਂਟ ਸਨ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਦੇ ਖੋਜੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Stubble Burning Issue: ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਬੋਲੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ, ਕਿਹਾ ਹੱਲ ਦੀ ਗੱਲ ਘੱਟ, ਸਿਆਸਤ ਜ਼ਿਆਦਾ
ਅਲਫਰੇਡ ਨੋਬਲ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਸਦੀ ਆਸਕਾਨੀਆ ਸੁਬੇਰੋ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਸੁਬਾਸੇਰੋ ਨੇ 1847 ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਗਲਿਸਰੀਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਦੌਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਨਾਈਟ੍ਰੋਗਲਿਸਰੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਏਮਿਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੌਰਾਨ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬਾਰੀਕ ਰੇਤਲੀ ਸੇਲਗੁੜ ਨੂੰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਗਲਿਸਰੀਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪੇਸਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਨੇ 25 ਨਵੰਬਰ 1867 ਨੂੰ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਦਾ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।
ਜਦੋਂ ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਨੂੰ ‘ਮੌਤ ਦਾ ਵਪਾਰੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਸੀਅਤ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਵਸੀਅਤ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚੋਂ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। 10 ਦਸੰਬਰ 1896 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 1901 ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਇਨਾਮ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਂ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ, ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਨੌਂ ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਯਾਨੀ 7 ਕਰੋੜ 36 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
