Govt Gratuity Rule: ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ‘ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਹੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੇਂ ਲੇਬਰ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਕੁਝ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗਰੈਚੁਟੀ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਕੀ ਹੈ? (ਗਰੈਚੁਟੀ ਕੀ ਹੈ?)
ਜਵਾਬ- ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ‘ਚ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਕੀ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਰਮਚਾਰੀ ਗਰੈਚੁਟੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ?
ਜਵਾਬ- ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਐਕਟ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਖਾਣਾਂ, ਤੇਲ ਖੇਤਰਾਂ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਕਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਵੈਸੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ 5 ਸਾਲ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦਾ ਲਾਭ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ-2ਏ ਵਿੱਚ ’ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ’ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਪੂਰੇ 5 ਸਾਲ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਕਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਕੀ ਗਰੈਚੁਟੀ ਦਾ ਲਾਭ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ- ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ-2ਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਭੂਮੀਗਤ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ 4 ਸਾਲ 190 ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ, ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ 4 ਸਾਲ 240 ਦਿਨ (ਅਰਥਾਤ 4 ਸਾਲ 8 ਮਹੀਨੇ) ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਵਾਲ- ਕੀ ਨੋਟਿਸ ਪੀਰੀਅਡ ਵੀ ਗਰੈਚੁਟੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਬਿਲਕੁਲ ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਨੋਟਿਸ ਪੀਰੀਅਡ ਗਰੈਚੁਟੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਯਮ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੋਟਿਸ ਪੀਰੀਅਡ ‘ਨਿਰੰਤਰ ਸੇਵਾ’ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨੋਟਿਸ ਪੀਰੀਅਡ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਵਿੱਚ ਰਕਮ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕੁੱਲ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਰਕਮ = (ਆਖਰੀ ਤਨਖਾਹ) x (15/26) x (ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ)।
ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਨਾਲ ਸਮਝੋ:- ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਹੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ 7 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਤਨਖਾਹ 35000 ਰੁਪਏ ਹੈ (ਮੁਢਲੀ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤੇ ਸਮੇਤ)। ਇਸ ਲਈ ਗਣਨਾ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗੀ – (35000) x (15/26) x (7) = 1,41,346 ਰੁਪਏ। ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ Pro Punjab TV ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਫੇਸਬੁੱਕ, ਟਵਿੱਟਰ ਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਵੀ ਫੋਲੋ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
TV, FACEBOOK, YOUTUBE ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਣ ਲਈ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰੋ PRO PUNJAB TV APP
APP ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ Link ‘ਤੇ Click ਕਰੋ:
Android: https://bit.ly/3VMis0h
