ਅਯੁੱਧਿਆ ‘ਚ ਰਾਮ ਲੱਲਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਭਾਰੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਯੁੱਧਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਕੈਸਰਗੰਜ ਅਤੇ ਗੋਂਡਾ ਸੀਟਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਇਕ-ਦੋ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 15 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀਟਾਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਸਪਾ ਦੇ ਅਵਧੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਸੀਟ 54,567 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 5,54,289 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਇੱਥੋਂ ਲੱਲੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 4,99,722 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਆਖਿਰ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
1- ਭੂਮੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਮੁੱਦਾ
ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜ਼ਮੀਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ‘ਚ ਸਾਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਆਪਣੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ਸੀਟ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਲੱਲਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2- ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ
ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਪਾਂਡੇ ਵਰਗੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ 6 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 12 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਬਸਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 46,407 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਖੋਰਾ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
3- ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ
ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਧਾਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ‘ਚ ਅਯੁੱਧਿਆ ਧਾਮ ‘ਚ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਗੁੱਸੇ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।
4- ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ ਦਾ ਅਸਰ
ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਹਨ- ਦਰਿਆਬਾਦ, ਬੀਕਾਪੁਰ, ਰੁਦੌਲੀ, ਅਯੁੱਧਿਆ ਅਤੇ ਮਿਲਕੀਪੁਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਨੇ ਦੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਮਿਲਕੀਪੁਰ ਅਤੇ ਬੀਕਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰੈਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕਵਾਇਰ, ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਮੁੱਦਾ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਆਦਿ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਲਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਇਹ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਬੀਕਾਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ 92,859 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਦਕਿ ਸਪਾ ਨੂੰ 1,22,543 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਇੰਡੀਆ ਅਲਾਇੰਸ ਨੂੰ ਮਿਲਕੀਪੁਰ ਵਿੱਚ 95,612, ਦਰਿਆਵਾੜ ਵਿੱਚ 1,31,177 ਅਤੇ ਰਡੌਲੀ ਵਿੱਚ 1,04,113 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਦੇ 5 ਦਿਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ‘ਚੋਂ 4 ‘ਤੇ ਇੰਡੀਆ ਅਲਾਇੰਸ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ‘ਚ ਇੰਡੀਆ ਅਲਾਇੰਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੋਟਾਂ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਜਪਾ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰ ਗਈ।
5- ਜਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਾਰਕ
ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਸੀਟ ‘ਤੇ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੇ ਨਵਾਂ ਤਜਰਬਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਸੀਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਪਾ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਲਿਤ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚਿਹਰੇ ਅਵਧੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਨਾਅਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ – ‘ਨਾ ਮਥੁਰਾ ਨਾ ਕਾਸ਼ੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਅਵਧੇਸ਼ ਪਾਸੀ’। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਪਾ-ਕਾਂਗਰਸ ਗਠਜੋੜ ਵੀ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸੀਟ ‘ਤੇ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਲੱਖ ਮੁਸਲਿਮ ਵੋਟਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਗਠਜੋੜ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ।
6- ਲਾਲੂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ
ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਲੱਲੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਦਲਣ ਲਈ 400 ਸੀਟਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਦੇ 26 ਫੀਸਦੀ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਭੁਗਤਣਾ ਪਿਆ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਲਾਲੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।
ਅਖਿਲੇਸ਼ ਨੇ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਐਮ.ਐਲ.ਏ
ਅਯੁੱਧਿਆ ‘ਚ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਨੇ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਹੀ ਅਵਧੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਅਖਿਲੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, ”ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨੇਤਾ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ…” ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਅਵਧੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਸਪਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤਾਂ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਇਸ ਲਈ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
