ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦੁਰਮ (ਮੈਕਾਰੋਨੀ) ਕਣਕ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕਣਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਫਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਮ (ਮੈਕਾਰੋਨੀ) ਕਣਕ ਯਾਨੀ ਟ੍ਰਾਈਟਿਕਮ ਡੁਰਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਕਣਕ ਦੇ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਚਪਾਤੀ ਕਣਕ (ਟ੍ਰਿਟਿਕਮ ਐਸਟੀਵਮ) ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਾਣਾ ਅੰਬਰ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡੁਰਮ ਕਣਕ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਉੱਚ ਅਨਾਜ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਗਲੂਟਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਈਸੀਏਆਰ ਦੇ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੀਨਾ, ਏ.ਬੀ. ਸਿੰਘ, ਬ੍ਰਿਜਲਾਲ ਲਕੜੀਆਂ, ਜੇ.ਕੇ.ਠਾਕੁਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਕੇ. ਪਾਤਰ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲਵਾਯੂ (ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ) ਇਸ ਕਣਕ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਧੱਬੇ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਵਿੱਚ ਸੂਜੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਕਿਸਮ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
durum ਕਣਕ ਦੀ ਵਰਤੋ
ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੈਕਰੋਨੀ, ਪਾਸਤਾ ਅਤੇ ਵਰਮੀਸਲੀ ਆਦਿ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਭੂਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨ, ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਜੈਵਿਕ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੈਵਿਕ ਡੁਰਮ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਲਾਭ
ਡੁਰਮ ਕਣਕ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗਾ ਝਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਣਕ ਵਿੱਚ 1.5-2.0 ਫੀਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਬੀਟਾ-ਕੈਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਣਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਣਕ ਤੋਂ ਮੈਕਰੋਨੀ, ਵਰਮੀਸੇਲੀ, ਸਪੈਗੇਟੀ ਅਤੇ ਨੂਡਲਜ਼ ਵਰਗੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਕਣਕ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮੰਗ ਹੈ।
ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤ ਕਿਸਾਨ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਜੈਵਿਕ ਕਣਕ ਦਾ ਉਚਿਤ ਮੁੱਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਦੀ ਹੈ।
