Scientific Reason Why Milk Overflows : ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਉਬਾਲਦੇ ਸਮੇਂ ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਜਰ ਹਟਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੜਾਹੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਝਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ ਉਤਾਰਨਾ ਭੁੱਲ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਉਬਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦੁੱਧ ਉਬਲ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜਾਣਾਂਗੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ।
ਪਾਣੀ ਕਿਉਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ :
ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਬਲਣ ਦੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਬਲਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਬਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਉਬਲਦਾ ਅਤੇ ਡਿੱਗਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਦੁੱਧ ਉਬਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਮਲਾਈ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਈ, ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਕੀ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਉਬਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਪਾਣੀ ਬਚਦਾ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ :
ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਣਿਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ 87 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਾਣੀ, 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ 5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੈਕਟੋਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਭਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚਰਬੀ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਬਾਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ :
ਦਰਅਸਲ, ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਚਰਬੀ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜਦੋਂ ਦੁੱਧ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਪਰਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਤੈਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਫ਼ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਪਰ ਚਰਬੀ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰਤ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਣ ਦਿੰਦੀ।ਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋਵੇ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਭਾਫ਼ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਤ ਉਬਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਕੀ ਬਚਿਆ ਦੁੱਧ ਹੀ ਉਬਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਬਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ?
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਬਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।
TV, FACEBOOK, YOUTUBE ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਣ ਲਈ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰੋ PRO PUNJAB TV APP
APP ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ Link ‘ਤੇ Click ਕਰੋ:
Android: https://bit.ly/3VMis0h
