ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੀਈਓ ਨੂੰ 16 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ USB ਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਮੋਬਾਈਲ ਚਾਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚੋਂ 16 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕੱਢ ਲਏ ਗਏ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫੋਨ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਘੱਟ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਫੋਨ ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ USB ਚਾਰਜਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ‘ਤੇ ਇਕ ਮੈਸੇਜ ਆਇਆ, ਜਿਸ ‘ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ‘ਚੋਂ 1 ਲੱਖ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਕਢਵਾ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ – ਮੋਬਾਈਲ ਚਾਰਜਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ USB ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਾਈਬਰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ‘ਜੂਸ ਜੈਕਿੰਗ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਫ਼ੋਨ ਚਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਪਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਕੀ ਉਪਾਅ ਹਨ… ਤਾਂ ਆਓ ਅੱਜ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।
ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਜਸਕਰਨ ਸਿੰਘ ਮਨੋਚਾ, ਕ੍ਰਿਪਟੋ/ਬਲਾਕਚੈਨ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਹਰ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ।
ਸਵਾਲ- ਜੂਸ ਜੈਕਿੰਗ ਕੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਈਬਰ ਜਾਂ ਵਾਇਰਸ ਅਟੈਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧੀ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਅਰਪੋਰਟ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਜਾਂ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ USB ਚਾਰਜਿੰਗ ਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੋਬਾਈਲ, ਲੈਪਟਾਪ, ਟੈਬਲੇਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਡਿਵਾਈਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇਅਰ ਲਗਾ ਕੇ ਨਿੱਜੀ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਜੂਸ ਜੈਕਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਇਹ ਮਾਲਵੇਅਰ ਕੀ ਹੈ
ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਕਸਰ ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੀਟਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਇਸਨੂੰ ਮੈਲੀਸ਼ੀਅਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿਸਟਮ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਵੇਅਰ ਕੋਈ ਵੀ ਫਾਈਲ ਜਾਂ ਕੋਡ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਡਿਲੀਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਲੈਪਟਾਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਿਸਟਮ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਈ ਗਲਤੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ- AC ਪਾਵਰ ਸਾਕਟ ਰਾਹੀਂ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਜਾਂ ਚੋਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨਾਲ ਚਾਰਜਰ ਰਾਹੀਂ ਡਾਟਾ ਸੰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਸਿੱਧੇ USB ਤੋਂ USB ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਜੂਸ ਜੈਕਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਤਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਿੱਜੀ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲੈਕਮੇਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?ਜਵਾਬ- ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਹ ਉਪਾਅ ਦੁਹਰਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਘਬਰਾਉਣ, ਰੋਣ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਰੋ ਇਹ ਕੰਮ-
- ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਜਾਂ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੀ ਸਾਈਬਰ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰੋ।
- ਫ਼ੋਨ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਪੁਲਿਸ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।
- ਸਾਈਬਰ ਥਾਣੇ ਜਾ ਕੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਔਨਲਾਈਨ ਵੀ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
