ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅੱਜ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ, ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਕਰਤਵਯ ਭਵਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨਗੇ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ। ਅੱਜ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ 78 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ: ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ
ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਇੱਕੋ ਛੱਤ ਹੇਠ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਦਫ਼ਤਰ, ਜਨਤਕ ਸੁਣਵਾਈ ਕਾਊਂਟਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਲਈ ਮਦਦ ਡੈਸਕ ਹਨ। ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੰਬੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਟੋਕਨ ਸਿਸਟਮ, ਔਨਲਾਈਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬੈਠਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਪਾਹਜ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਰੈਂਪ, ਐਲੀਵੇਟਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਾਇਤਾ ਕਾਊਂਟਰ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?
ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ: ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ-1, ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ-2, ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ-3। ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ-1 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ (PMO) ਹੈ। ਨਵੇਂ PMO ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਿਵਾਸ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਵਾਸ 7, ਲੋਕ ਕਲਿਆਣ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ-2 ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰੇਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ-3 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਸਕੱਤਰੇਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਵਾਲ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਦਫ਼ਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਨ। ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰੇਤ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ-2 ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਰਤਵਯ ਭਵਨ: ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਚਿਹਰਾ
ਕਰਤਵਯ ਭਵਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਜੋਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਹੋਣਗੇ। ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ, ਫਾਈਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਦਫ਼ਤਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਮੀਟਿੰਗ ਹਾਲ, ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡਿਜੀਟਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਕਰਤਵਯ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?
ਕਰਤਵਯ ਭਵਨ-1 ਅਤੇ 2 ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਖਾਦ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੇਵਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਕਰਤਵਯ ਭਵਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਏਗਾ।
