ਹੁਣ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਸਤੀਆਂ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੀਐਸਟੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਸਟਮ ਅਤੇ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਵਧਾਈ ਜਾਂ ਘਟਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਕਮੀ ਦਾ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ 7 ਵਸਤਾਂ ‘ਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 2 ਵਸਤੂਆਂ ‘ਤੇ ਡਿਊਟੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 7 ਉਤਪਾਦ ਸਸਤੇ ਅਤੇ 2 ਉਤਪਾਦ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਾਲ ‘ਚ 300 ਰੁਪਏ ਸਸਤਾ ਹੋਇਆ ਸਿਲੰਡਰ, ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ 13,000 ਰੁਪਏ ਮਹਿੰਗਾ
ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ 13,000 ਰੁਪਏ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ‘ਚ 300 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤੂੜੀ ਦੀ ਦਾਲ ਕਰੀਬ 30 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸੋਇਆਬੀਨ ਤੇਲ, ਆਟਾ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹੇਠਾਂ 7 ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਹਨ ਜੋ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ: ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾ…
ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਅਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਜਾਂ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਿ ਕੋਈ ਉਤਪਾਦ ਸਸਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
1. ਡਾਇਰੈਕਟ ਟੈਕਸ: ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਮੁਨਾਫੇ ‘ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ, ਪਰਸਨਲ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਟੈਕਸ ਵਰਗੇ ਟੈਕਸ ਇਸ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ ਦਾ ਬੋਝ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਟੈਕਸ ਬੋਰਡ (CBDT) ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2. ਅਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ: ਇਹ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ, ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ, ਜੀਐਸਟੀ, ਵੈਟ, ਸਰਵਿਸ ਟੈਕਸ ਵਰਗੇ ਟੈਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥੋਕ ਵਿਕਰੇਤਾ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਆਖਿਰਕਾਰ ਗਾਹਕਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਕਸ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਕਸਟਮ ਬੋਰਡ (ਸੀਬੀਆਈਸੀ) ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
90% ਉਤਪਾਦ ਜੀਐਸਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫੈਸਲੇ ਜੀਐਸਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
2017 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਗਭਗ 90% ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜੀਐਸਟੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੀਐਸਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਜੀਐਸਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਜਟ ‘ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
