ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਨਯੋਮਾ-ਚੁਸ਼ੁਲ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (ਐੱਲ.ਏ.ਸੀ.) ਨੇੜੇ ਸ਼ਿਓਕ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਫੌਜ ਦੇ 5 ਜਵਾਨ ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰ (ਜੇਸੀਓ) ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ (28 ਜੂਨ) ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 1 ਵਜੇ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ (29 ਜੂਨ) ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।
ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ. ਮੁਤਾਬਕ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਰ ਰਾਤ ਟੀ-72 ਟੈਂਕ ਵਿਚ ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਫੌਜੀ ਟੈਂਕ ਪੂਰਬੀ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਸਾਸੇਰ ਬ੍ਰਾਂਗਸਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯੋਕ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਚਾਨਕ ਵੱਧ ਗਿਆ।
ਲੇਹ ਦੀ ਫਾਇਰ ਐਂਡ ਫਿਊਰੀ 14 ਕੋਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਐਲਏਸੀ ਦੇ ਚੁਸ਼ੁਲ ਤੋਂ 148 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਮੰਦਰ ਮੋੜ ਨੇੜੇ ਵਾਪਰਿਆ। ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਪਰ ਦਰਿਆ ‘ਚ ਤੇਜ਼ ਕਰੰਟ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਪੰਜ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰਿਸਾਲਦਾਰ ਐੱਮ.ਆਰ.ਕੇ. ਰੈੱਡੀ, ਦਫਾਦਾਰ ਭੂਪੇਂਦਰ ਨੇਗੀ, ਲਾਂਸ ਦਫਾਦਾਰ ਅਕਦੁਮ ਤਾਇਬਮ, ਹੌਲਦਾਰ ਏ ਖਾਨ ਅਤੇ ਨਾਗਰਾਜ ਪੀ. ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਦਸੇ ‘ਤੇ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਟੀ-72 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਬਜਾਏ 5 ਸਿਪਾਹੀ ਬੈਠੇ ਸਨ।
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਟੈਂਕ ਵਿਚ ਇਕ ਕਮਾਂਡਰ, ਇਕ ਗਨਰ ਅਤੇ ਇਕ ਡਰਾਈਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚ 5 ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਨਦੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ।
ਟੀ-72 ਟੈਂਕ 5 ਮੀਟਰ (16.4 ਫੁੱਟ) ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਸਨੋਰਕਲ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਸਾਰੇ ਅਮਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਟੈਂਕ ਦਾ ਇੰਜਣ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ 6 ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਟੀ-72 ਦਾ ਇੰਜਣ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਟੀ-72 ਟੈਂਕ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ 1960 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਇਹ ਟੈਂਕ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ।
ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਕੋਲ ਅਜੈ ਟੈਂਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 2400 ਯੂਨਿਟਾਂ ਹਨ।
ਇਸ ਟੈਂਕ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 45 ਟਨ ਹੈ, ਜੋ 780 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ, ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਵਿਸਫੋਟਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸ਼ਸਤਰ ਵੀ ਹੈ।
ਟੈਂਕ ‘ਤੇ 12.7 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਐਂਟੀ-ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ‘ਚ 300 ਰਾਉਂਡ ਫਾਇਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ 1500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
