ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਠੱਪ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਪੁਆਇੰਟ ਆਫ ਨੋ ਰਿਟਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਜਿੱਥੋਂ ਵਾਪਸੀ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ।ਇਹ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹਰ ਘੰਟੇ ਡੇਢ ਤੋਂ 2 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਦਬੂ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।ਮੰਨੀਏ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਕੁਝ ਆਰਗਨ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜਿਆਦਾ ਦੇਰ ਲਈ ਨਹੀਂ ।ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਜੀਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ।
ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਐਕਟਿਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਇਲਿਨਾਇਸ ਦੇ ਸੋਧਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਨਿਊਰੋਲਾਜੀਕਲ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਇਕ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਬ੍ਰੇਨ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕੱਢ ਕੇ ਸਟੱਡੀ ਕੀਤਾ।ਇਸ ‘ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਤਾਂ ਮਰ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਇਕ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰੋਥ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਿਟਮਯੁਲੇਟੇਡ ਬ੍ਰੇਨ ਐਕਸਪੈਰੀਮੈਂਟ ਕੀਤਾ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ੋਂਬੀ ਜੀਨ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਸੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਗਏ ਸਨ।
ਇਹ ਜੀਨ ਗਲਾਈਅਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਸਿਰ ਦੀ ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੌਂਬੀ ਸੇਲ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਰਿਪੋਰਟਸ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਲਹਾਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੋਂਬੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਈ ਨਿਊਰੋਸਾਈਕਿਆਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ, ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ, ਔਟਿਜ਼ਮ ਦਾ ਇਲਾਜ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇੰਨੀ ਸਹੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ 24 ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਊਰੋਸਾਈਕਾਇਟ੍ਰਿਕ ਰੋਗਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਹ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਈ ਅੰਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਿਗਰ, ਗੁਰਦਾ ਅਤੇ ਦਿਲ। ਅੰਗਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਾਨੀ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਤੋਂ 6 ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਅੰਗ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਟਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਨਹੁੰਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਟ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਯਾਨੀ ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਖੂਨ ਨੂੰ ਪੰਪ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਚਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੁਝ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਆਪਣੀ ਨਮੀ ਗੁਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਕਸਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਰੀਜ਼ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕਈ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਮੌਤ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਮੌਤ।
