Diwali 2023: ਦੀਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਜਗਮਗਾਉਂਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਨੇੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੁੱਤੀ ਪਹਿਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਛੱਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਘਬਰਾਏ ਬਿਨਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਲਿਵਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁੱਤੀ ਉਤਾਰਨਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹੋ। ਮੈਡੀਕਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁੱਤੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਤਿਥੀ ਦੇਵੋ ਭਾਵ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਜੁੱਤੇ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਬੈਠ ਜਾਵੇ ?
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਸਰਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੁੱਤੇ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੁੱਤੇ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੀ ਰਾਏ ਹੈ?
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਯੂਰ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਕੇ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਠੋਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ ਪਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਰਟੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੈਲਾਸ਼ ਕਲੋਨੀ ਦੇ ਰਜਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੰਨੀਆਂ ਚੱਪਲਾਂ ਰੱਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਫਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੀ ਰਾਏ ਹੈ?
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਯੂਰ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਕੇ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਠੋਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ ਪਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਰਟੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੈਲਾਸ਼ ਕਲੋਨੀ ਦੇ ਰਜਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੰਨੀਆਂ ਚੱਪਲਾਂ ਰੱਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਫਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਮਾਹਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਲਪਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ। ਚਮੜੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਬੀਰ ਸਰਦਾਨਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੁੱਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਟਾਣੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸਖਤ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ ਉਤਾਰਨਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੀ ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਉਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਵਿਚ ਸਹਿਜ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਅੰਤਮ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਮਾਹਰ ਸੁਨੈਨਾ ਹੱਕ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁੱਤੇ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ। ਲੰਬੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਬਹਾਨਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਘਰ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਯਮ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਜੁਰਾਬਾਂ ਜਾਂ ਚੱਪਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਫਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
