ਮਲੇਰੀਆ ਪਲਾਜ਼ਮੋਡੀਅਮ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮਲੇਰੀਆ ਪਰਜੀਵੀ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਮਾਦਾ ਐਨੋਫਿਲਿਸ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਧਾਰਤ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਕੇਸ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ।
ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ, ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਮੀ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮਾਦਾ ਐਨੋਫਿਲਿਸ ਮੱਛਰ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੜੋਤ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਛਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਥਲ ਦੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣਾ ਤੈਅ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੇਂਗੂ ਏਡੀਜ਼ ੲਜ਼ਿਪਟੀ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧੂਲ ਦੇ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ‘ਚ ਜਾਂ ਕਿੱਚੜ ਭਰੇ ਪਾਣੀ ‘ਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 6 ਦਿਨਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਲੇਰੀਆ?
ਸਾਰੇ ਵਰਗ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ ਪਰ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ,ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਅਧਿਕ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਲੱਛਣਾਂ ‘ਚ 101 ਤੱਕ ਦਾ ਬੁਖਾਰ, ਪਸੀਨਾ ਅਤੇ ਕੰਬਣਾ,ਦਸਤ, ਉਲਟੀ, ਉਨੀਂਦਰਾਪਣ,ਸਿਰਦਰਦ, ਫਲੂ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ, ਹਲਕੀ ਖਾਂਸੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਲੱਛਣ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਵਿਗੜਨ ਨਾਲ ਦੌਰੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਹਿਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਹ ਉਪਾਅ ਕਰੋ
ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਠਹਿਰਾਵ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ ਜੋ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢਕਣ।
ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰੋ।ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਲੇਰੀਆ ਰੋਧੀ ਉਪਾਅ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਸ ‘ਚ ਲਾਰਵਾ ਵਿਰੋਧੀ ਉਪਾਅ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ੲਰੋਸੋਲ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।ਸਰਵਜਨਕ ਸਿੱਖਿਆ, ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਜਾਗਰੂਕਤ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਟੀਕੇ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
