ਦੀਵਾਲੀ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈਏ ਜਾਂ 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ‘ਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇੱਕ ਤਾਰੀਕ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਏ।ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ‘ਚ ਦੋ ਦਿਨ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਲਛਮੀ ਪੂਜਨ ਦਾ ਸ਼ੁੱਭ ਮਹੂਰਤ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੈ।
ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਗਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ, ਦਿੱਲੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੀਵਾਲੀ 31 ਨੂੰ ਦਵਾਰਕਾ, ਤਿਰੂਪਤੀ ਵਿੱਚ, 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਅਤੇ ਇਸਕੋਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ।
31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ, ਉਜੈਨ, ਮਥੁਰਾ-ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ, ਨਾਥਦੁਆਰਾ, ਦਵਾਰਕਾ, ਤਿਰੂਪਤੀ ਮੰਦਰਾਂ ‘ਚ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ, ਇਸਕੋਨ ਅਤੇ ਨਿੰਬਰਕਾ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ, ਕਾਸ਼ੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਦੋਹਾਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ‘ਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਹਨ।
ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਜੈਨ ਦੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਾਏ – ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਪਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੀਵਾਲੀ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਾਰਨ
ਇਸ ਦਿਨ ਅਮਾਵਸਿਆ ਤਿਥੀ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ (ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਸਮਾਂ) ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਮਾਵਸਿਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੀਪ ਉਤਸਵ 31 ਨੂੰ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੀਵਾਲੀ ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮਾਵਸਿਆ ਤਰੀਕ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਰਹੇਗੀ।
ਤੀਜ-ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੈਸਲੇ: ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਧੂ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਕਾਲ (ਸੰਧਿਆ ਕਾਲ) ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਮਾਵਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇੰਦੌਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਾਏ – ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿਨ ਭਰ ਅਮਾਵਸਿਆ ਰਹੇਗੀ, ਇਸ ਦਿਨ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਓ।
1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਅਮਾਵਸਿਆ ਤਿਥੀ 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਇੰਦੌਰ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਨ ਭਰ ਅਮਾਵਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਮਾਵਸਿਆ ਤਿਥੀ ਦੇ ਦੋ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁਦਸ਼ੀ ਤਰੀਕ ਦੇ ਨਾਲ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਅਮਾਵਸਿਆ ਹੋਵੇਗੀ। ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਰਿਕਤ ਤਿਥੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਹੇਗੀ।
