ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਗਾਉਣ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ‘ਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ 16 ਸਤੰਬਰ ਲਈ ਤੈਅ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਤਪੋਬ੍ਰਤ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਪਾਰਥ ਸਾਰਥੀ ਚੈਟਰਜੀ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੰਤਰਿਮ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਟੀਸ਼ਨ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਗਾਉਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਮਦਰੱਸਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੌਰਵ ਦੱਤਾ ਨੇ ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਪਟੀਸ਼ਨਕਰਤਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਵਿਕਾਸ ਰੰਜਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ “ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ” ਦੀਆਂ ਦੋ ਆਇਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ “ਆਨੰਦਮਠ” ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਆਇਤਾਂ ਜੋੜੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੀਤ ‘ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ “ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ” ਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਗਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਿਹੀ ਮਜਬੂਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰੇਗੀ।
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਸ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਅੰਤਰਿਮ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?”
ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਤਪੋਬ੍ਰਤ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਪਟੀਸ਼ਨਕਰਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਅਦਾਲਤ ਅੰਤਰਿਮ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹੋ? ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹਲਫ਼ਨਾਮੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅੰਤਰਿਮ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।” ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਵਿਕਾਸ ਰੰਜਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਆਉਣ ਤੱਕ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ।
ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ: ਈਸਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੌਰਾਨ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਵੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਦੂਜੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜ ਦੇ ਮਦਰੱਸਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੌਰਾਨ ‘ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ’ ਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੱਜ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, “ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ” ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਈਸਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਇਸ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਡਿੱਗ ਪਵੇਗਾ? ਇਸ ‘ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਰੰਜਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਇਸ ਨਾਲ ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਭੰਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।” ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅੰਤਰਿਮ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ। ਵਿਕਾਸ ਰੰਜਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਕੀ ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ?”
