ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਖੰਘ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ ਸਮੇਤ ਸ਼ਰਬਤ-ਅਧਾਰਤ ਦਵਾਈਆਂ ਹੁਣ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਪਰਚੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਚੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ‘ਡਰੱਗਜ਼ (ਪੰਜਵਾਂ ਸੋਧ) ਨਿਯਮ, 2026’ ਰਾਹੀਂ ‘ਡਰੱਗਜ਼ ਨਿਯਮ, 1945’ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਧ 9 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ?
ਇਸ ਸੋਧ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਡਰੱਗਜ਼ ਨਿਯਮ, 1945 ਦੇ ਸ਼ਡਿਊਲ K ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 13 ਦੇ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ (7) ਤੋਂ ‘ਸ਼ਰਬਤ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਡਿਊਲ K ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਰੱਗਜ਼ ਐਂਡ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਐਕਟ, 1940 ਦੇ ਅਧਿਆਇ IV ਦੇ ਕੁਝ ਉਪਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ, ਖਾਸ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਸ਼ਰਬਤ’ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਹੁਣ ਲਾਗੂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੀਆਂ।
ਇਹ ਸੋਧ 29 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡਰਾਫਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਮੰਗੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਰਾਫਟ ਨਿਯਮਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਰੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਹੁਣ, ਉਕਤ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 12 ਅਤੇ 33 ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ, ਡਰੱਗਜ਼ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਰੱਗਜ਼ ਰੂਲਜ਼, 1945 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।”
‘ਸ਼ਰਬਤ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ
ਸੋਧ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਡਰੱਗਜ਼ ਰੂਲਜ਼, 1945 ਵਿੱਚ, ਅਨੁਸੂਚੀ K ਵਿੱਚ, ‘ਡਰੱਗਜ਼ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ’ ਕਾਲਮ ਦੇ ਅਧੀਨ, ‘ਸ਼ਰਬਤ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 13 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ (7) ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।”
ਇਹ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ‘ਡਰੱਗਜ਼ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਬੋਰਡ’ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ‘ਡਰੱਗਜ਼ ਐਂਡ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਐਕਟ, 1940’ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਣਾਏ ਗਏ ‘ਡਰੱਗਜ਼ ਰੂਲਜ਼, 1945’, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
