ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ UPI ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (NPCI) ਨੇ UPI ਵਪਾਰੀ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਪਾਰੀ ਛੂਟ ਦਰ (MDR) ਫਰੇਮਵਰਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ-ਤੋਂ-ਵਪਾਰੀ (P2M) UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ ‘ਤੇ 0.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ MDR ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਫਰੇਮਵਰਕ 15 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਔਸਤ UPI ਉਪਭੋਗਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਹਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ₹2,000 ਤੱਕ ਦੇ P2M ਭੁਗਤਾਨ MDR ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਤੋਂ-ਵਿਅਕਤੀ (P2P) ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵੀ ਮੁਫ਼ਤ ਰਹਿਣਗੇ। ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਫੀਸ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਕੀ ਬਦਲਾਵ ਹੋਵੇਗਾ?
ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਯੋਗ ਵਪਾਰੀ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ 0.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ MDR ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਫੀਸ ਵਪਾਰੀ ਤੋਂ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਗਾਹਕ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ:
₹3,000 ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ‘ਤੇ MDR ਲਗਭਗ ₹12 ਹੈ
₹10,000 ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ‘ਤੇ MDR ਲਗਭਗ ₹40 ਹੈ
₹50,000 ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ‘ਤੇ MDR ਲਗਭਗ ₹200 ਹੈ
₹75,000 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ₹300 ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ₹1 ਲੱਖ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 0.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ‘ਤੇ ₹400 ਹੋਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੀਸ ₹300 ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨਗੇ।
ਗਾਹਕਾਂ ਤੋਂ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਸੂਲੀ ਜਾਵੇਗੀ।
NPCI ਦੇ ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, MDR ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਯੋਗ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। UPI ਐਪ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜਾਂ ਲੁਕਵੀਂ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ। P2P ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵੀ ਇਸ MDR ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦੇਣਗੇ।
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ₹5,000 ਜਾਂ ₹50,000 ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨਵੇਂ MDR ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਹੀਂ ਵਸੂਲੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ
ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛੋਟਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। UPI QR ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ₹1 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਖਮ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ MDR ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਛੋਟ ਉਦੋਂ ਵੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਵਪਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਲੋਨੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਲੋਨਾਈਜ਼ਰ ਵਿਰੁੱਧ FIR ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ
ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ UPI ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ₹1 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ UPI ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ P2M ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੇਲਵੇ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ₹5
ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਆਮ 0.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ MDR ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਛੂਟ ਵਾਲੀ ਫਲੈਟ ਫੀਸ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ ₹5 ਦਾ ਫਲੈਟ MDR ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਰਿਆਇਤੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜਨਤਕ ਉਪਯੋਗਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਮਾਰਜਿਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਫੀਸ ਕੀ ਹੈ? ਕੁਝ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ MDR ਦਰ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ, ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਯੋਗ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ 0.02 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ MDR ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪ੍ਰਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੀਸ ₹300 ‘ਤੇ ਰਹੇਗੀ।
UPI ਆਟੋਪੇ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ MDR ਨਹੀਂ
ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, UPI ਮੈਂਡੇਟ ਅਤੇ ਆਟੋਪੇ ਵਰਗੇ ਸਵੈਚਲਿਤ ਆਵਰਤੀ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਵਾਂ MDR ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ-ਲਿੰਕਡ UPI ਭੁਗਤਾਨ ਵੱਖਰੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਉਤਪਾਦ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਛੋਟੇ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
NPCI ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ₹2,000 ਤੱਕ ਦੇ ਛੋਟੇ P2M ਲੈਣ-ਦੇਣ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਛੋਟੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਵੇਂ MDR ਫਰੇਮਵਰਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਿਆਨੇ, ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ, ਛੋਟੀਆਂ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭੁਗਤਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਹ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਛੋਟ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ।
MDR ਕਿਉਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?
NPCI ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, UPI ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਵਰ, ਤਕਨੀਕੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਗੇ ਖਰਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਨਵੇਂ MDR ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ UPI ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸਮਰੱਥਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ।
UPI ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ
UPI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ, UPI ਨੈੱਟਵਰਕ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 2,451 ਕਰੋੜ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਦੀ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ₹29.9 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, UPI ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀ UPI ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ?
ਨਹੀਂ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਰ UPI ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਆਮ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ:
2,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇ ਯੋਗ ਵਪਾਰੀ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ MDR ਨਹੀਂ।
ਵਿਅਕਤੀ-ਤੋਂ-ਵਿਅਕਤੀ (P2P) ਭੁਗਤਾਨ ਮੁਫ਼ਤ ਹਨ।
ਯੋਗ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ MDR ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਯੋਗ P2M ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ 0.4% MDR।
₹75,000 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ ₹300 ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ MDR।
ਰੇਲਵੇ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਮਨੋਨੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ₹5 ਫਲੈਟ MDR।
ਮਨੋਨੀਤ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭੁਗਤਾਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ‘ਤੇ 0.02% MDR।
ਨਵਾਂ MDR UPI ਆਟੋਪੇ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਨਵੇਂ UPI ਨਿਯਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ
NPCI ਦਾ ਨਵਾਂ MDR ਢਾਂਚਾ 15 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਪਾਰੀ UPI ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਤੋਂ-ਵਿਅਕਤੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਫੀਸ-ਮੁਕਤ ਰਹਿਣਗੇ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ UPI ‘ਤੇ ਫੀਸ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਫੀਸ ਢਾਂਚਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਰਕਮ, ਵਪਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਵੇਗਾ।
