Jagjit Singh Birth Anniversary: ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕੇ।
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਹਰ ਕੋਈ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹਰ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣਗੇ। 8 ਫਰਵਰੀ 1941 ਨੂੰ ਬੀਕਾਨੇਰ ‘ਚ ਜਨਮੇ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਸਕਣ, ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੈ। ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਖਮਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਵਾਰ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਠੁਮਰੀ ਅਤੇ ਭਜਨ ਸਮੇਤ ਹਲਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਚਿੱਤਰਾ ਸਿੰਘ 70 ਅਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲਗਭਗ 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੱਤੀ।
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ੌਕ ਸ਼ਾਇਦ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵਧ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਵਿਖੇ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।
ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਡਿਤ ਛਗਨਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਜਮਾਲ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। 1961 ਵਿੱਚ, ਜਗਜੀਤ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 1965 ‘ਚ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ‘ਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਕਾਫੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਲਈ ਜਿੰਗਲ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਬੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਟੂਡੀਓ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੇਬੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚਿੱਤਰਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਤੀ ਸੀ। ਸਾਲ 1967 ਵਿੱਚ ਜਗਜੀਤ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇਬੂ ਅਤੇ ਚਿਤਰਾ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗਜੀਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਚਿਤਰਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਚਿਤਰਾ ਅਤੇ ਦੇਬੂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਿਤਰਾ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਜਗਜੀਤ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਬਣ ਕੇ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ।
ਜਗਜੀਤ ਨੇ ਚਿਤਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਪੋਜ਼ ਕੀਤਾ ਪਰ ਚਿਤਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਅਜੇ ਤਲਾਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਬੂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚਿੱਤਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਗਜੀਤ ਅਤੇ ਚਿਤਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1977 ਵਿੱਚ HMV ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ਦ ਅਨਫੋਰਗੇਟੇਬਲਜ਼ ਬਣਾਈ। ਜਗਜੀਤ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਕਈ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗ਼ਜ਼ਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਹਿੱਟ ਰਹੀ।
1991 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਵਿਵੇਤ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਗਜੀਤ ਅਤੇ ਚਿਤਰਾ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ 21 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਿਤਰਾ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਜਗਜੀਤ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਗਾਇਕੀ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਿਹਾ। ਉਂਜ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਕੂਨ ਮਿਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1991 ਦੇ ਸਜਦਾ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ HMV ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਕੈਟਾਲਾਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਗੈਰ-ਸਾਊਂਡਟਰੈਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ।
1998 ਵਿੱਚ, ਜਗਜੀਤ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਲਈ ਉਸਦੇ ਸਕੋਰ ਅਤੇ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਨਾਲ ਕਵੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਟੀਚਰਜ਼ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
2011 ਵਿੱਚ, ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗੀ ਹੈਮਰੇਜ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 23 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਤਨ 2013 ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਨ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੜ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
