ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, ਮੀਂਹ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੇਮੌਸਮੀ ਮੀਂਹ ਨੇ ਠੰਢ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਪਾਰਾ 7 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕੋਈ ਆਮ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮੌਸਮ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੂਚਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਅਚਾਨਕ ਇੰਨਾ ਅਨਿਯਮਿਤ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ? ਆਓ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ।
ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ – 40 ਤੋਂ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ – ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗੜੇਮਾਰੀ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ?
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ – ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ – ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਅਤੇ ਠੰਢੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਿਸਟਮ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਟ੍ਰਫ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਇੱਕ ਮੀਂਹ ਦਾ ਬੈਂਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ, ਜੈੱਟ ਸਟ੍ਰੀਮ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਘਟਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਸਿਸਟਮ ਕਾਫ਼ੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
